Konsinye Stok Nedir? Konsinye Satışta Stok Takibi
Konsinye Stok Nedir?
Konsinye stok nedir sorusunun kısa cevabı şudur: ürün sizin rafınızda durur ama mülkiyeti satılana kadar tedarikçide kalır. Ürün satıldığında bedeli tedarikçiye ödersiniz. Yani rafınızda iki tür mal bulunur: parasını ödeyip aldığınız kendi stoğunuz ve sahibinden emanet gelen konsinye ürünler.
Konsinye satış, özellikle nakit sıkışıklığı olan küçük işletmeler için raf çeşitliliğini artırmanın yaygın yoludur. Butikler sezonluk koleksiyonları, oto yedek parçaçılar yavaş dönen parçaları, hediyelik eşya dükkanları el yapımı ürünleri bu modelle satışa sunar. Rahat bir başlangıç sağlar ama beraberinde ciddi bir takip yükü getirir.
Bu yazıda konsinye modelinin nasıl işlediğini, hangi işletmelere uyduğunu ve satılan emanet ürünlerin stok kaydında nasıl ayrı tutulacağını örneklerle anlatıyoruz.
Konsinye Satış Nasıl İşler?
Konsinye ilişkide iki taraf vardır: ürünün sahibi (konsinye veren) ve satışı yapan işletme (konsinye alan). Ürün satılana kadar mülkiyet sahibinde kalır. Satış gerçekleştiğinde işletme, belirlenen komisyon oranını veya marjı kendine ayırır, kalan tutarı sahibine öder.
Pratikte süreç üç aşamada yürür:
- Teslim: Ürünler sayılarak teslim alınır. Her kalem için ürün adı, adet, satış fiyatı ve anlaşma oranı yazılı hale getirilir.
- Satış: Ürün müşteriye satılır. Bu anda mülkiyet sahibinden müşteriye geçer ve işletmenin sahibine borcu doğar.
- Mutabakat: Belirli aralıklarla satılanlar listelenir, komisyon düşülür ve kalan tutar ödenir. Satılmayan ürünler ise iade edilir veya modelde kalması için yeniden anlaşılır.
Bu üç adımın herhangi birinde kayıt tutulmazsa ay sonunda "kaç adet sattım, ne kadar borcum var, hangi ürün kayboldu" soruları cevapsız kalır. Konsinye modelinin asıl zorluğu buradadır: mal sizin değil, ama sorumluluğu sizde.
Komisyon mu, Kâr Marjı mı?
Anlaşma genelde iki şekilde kurulur. Birincisinde ürünün satış fiyatı sahibi tarafından belirlenir, siz bu fiyat üzerinden belirli bir komisyon alırsınız. İkincisinde sahibi size bir "toptan" fiyat verir, siz üstüne istediğiniz marjı koyup satarsınız.
İlk modelde risk düşüktür, kazancınız öngörülebilir. İkinci modelde kâr potansiyeli daha yüksektir ama satış fiyatını siz belirlediğiniz için raf kirası ve emeğinizi de hesaba katmalısınız. Anlaşma türünü ürün kaydına not etmek, ay sonu mutabakatta karışıklığı önler.
Konsinye Stok Hangi İşletmeler İçin Uygundur?
Her ürün grubu konsinyeye uygun değildir. Model, tedarikçiyle güven ilişkisi kurulabildiğinde ve ürün adedi kontrol edilebilir seviyede olduğunda iyi işler.
- Butikler: Sezonluk koleksiyonlarda stok riskini paylaşmak için yerel tasarımcılarla çalışabilir.
- Oto yedek parça: Yavaş dönen ama müşterinin aradığı parçaları oto yedek parça stok takibi disiplininde ayrı bir listede tutmak gerekir.
- Hediyelik eşya ve el sanatları: Üreticinin ürününü vitrinde sergilemek, ürün çeşitliliğini düşük maliyetle artırır.
- Mobilya ve dekorasyon: Teşhir ürünleri genelde konsinye çalışır, satış sonrası sipariş verilir.
Buna karşılık son kullanma tarihi kısa olan gıda ve kozmetik ürünlerde konsinye modeli risklidir. İade edilemeyen, bozulan veya tarihi geçen ürünün bedelini kimin ödeyeceği baştan netleşmezse anlaşmazlık çıkar. Benzer şekilde beden ve renk çeşidi çok olan giyimde her varyantı ayrı takip etmek gerekir; varyantlı ürün stok takibi yöntemini bilmeden konsinye listesi kısa sürede dağılır.
Konsinye Stok Nasıl Takip Edilir?
En sık yapılan hata, konsinye ürünleri kendi stoğunuzla aynı listeye karıştırmaktır. O zaman iki şey bozulur: stok değeriniz olduğundan yüksek görünür ve tedarikçiye olan borcunuz gözden kaçar.
Temiz bir takip için şu adımları izleyin:
- Ayrı bir cari hesap açın. Her konsinye tedarikçi, programda kendi cari kartıyla yer alsın. Böylece "kime ne kadar borcum var" sorusu tek ekranda cevaplanır.
- Konsinye ürünleri ayrı kart veya etiketle tanımlayın. Ürün adına ya da açıklama alanına "konsinye" notu düşün. Depo bazlı çalışıyorsanız konsinye ürünleri ayrı bir depoda toplamak en pratik çözümdür.
- Teslimde irsaliye benzeri bir kayıt tutun. Tarih, tedarikçi, ürün, adet, satış fiyatı ve komisyon oranı yazılı olsun. İki taraf da imzalasın.
- Satışta geliri ve borcu aynı anda işleyin. Ürün satıldığında stoğu düşün, tedarikçi carisine borç kaydı atın. Ay sonunda satılanları bu listeden okuyun.
- Düzenli sayım yapın. Konsinye rafı ayda en az bir kez sayılmalı. Kaybolan veya hasar gören ürünün bedeli sizin sorumluluğunuzda olabilir.
- Mutabakatı yazılı kapatın. Ödeme yapıldığında hangi kalemlerin kapandığını not edin, kalan emanet listesini tedarikçiyle paylaşın.
Örnek: Bir Butikte Aylık Konsinye Hesabı
Diyelim ki bir butik, yerel bir tasarımcıdan 40 adet ürünü konsinye aldı. Ürünlerin satış fiyatı 750 TL, anlaşma %30 komisyon üzerinden.
Ay sonunda 40 üründen 16'sı satıldı. Toplam satış tutarı 12.000 TL. Butiğin komisyonu 3.600 TL, tasarımcıya ödenecek tutar 8.400 TL. Kalan 24 ürün hâlâ emanet listesinde duruyor ve butiğin stok değerine dahil edilmemeli.
Bu örnekte görüldüğü gibi konsinye ürünler, satılana kadar butiğin öz kaynağı gibi görünmemelidir. Aksi halde ay sonu raporunda hem stok değeri hem kâr olduğundan yüksek çıkar. Stok değerleme yöntemleri yazımızda bu ayrımın maliyet tarafını daha ayrıntılı bulabilirsiniz.
Konsinye Stokta En Sık Yapılan Hatalar
Konsinye modeli, sahibi başkası olan malları yönettiğiniz için normal stoktan daha fazla disiplin ister. Aşağıdaki hatalar küçük işletmelerde sık görülür.
- Sözlü anlaşmayla başlamak. Komisyon oranı, iade süresi ve hasar sorumluluğu yazılmazsa ay sonunda tartışma çıkar.
- Konsinye ürünü peşin alınmış gibi göstermek. Bu, stok değerini ve kârı şişirir.
- Satışı kaydetmemek. Ürün raftan çıkar ama sistemde görünmeye devam eder; sayımda "fazla" çıkar ve gerçek satışlar izlenemez.
- Tedarikçi carisini ayrı tutmamak. Borç, normal alışveriş borcuyla karışır ve ödeme planı bozulur.
- İade süresini kaçırmak. Satılmayan ürünün ne zaman iade edileceği belliyse takvime yazın.
Bu hataların çoğu tek bir alışkanlıkla önlenir: her teslimatta ve her satışta kayıt açmak. Konsinye ürünlerin sayısı arttıkça defter tutmak zorlaşır; bu nedenle esnaf için stok takip programı kullanmak, cari hesap ve stok hareketini aynı yerde görmenizi sağlar.
Konsinye ile Normal Stok Arasındaki Fark
İki model arasındaki en net fark mülkiyet ve nakit akışıdır. Normal alışta ürünün parasını peşin veya vadeli ödersiniz, ürün sizin stoğunuza girer ve satılana kadar nakit bağlı kalır. Konsinyede bu nakit çıkışı satışa kadar ertelenir.
Raporlama tarafında fark daha da belirgindir. Normal stokta ürünün maliyeti bellidir ve kâr marjı satış anında hesaplanır. Konsinyede sizin kârınız komisyon veya marj kadardır; ürünün tam bedeli hiçbir zaman sizin geliriniz olmaz. Bu nedenle ciro rakamını okurken konsinye satışları ayrı bir kalem olarak görmek gerekir. Stok hareket raporu nasıl okunur yazımız, bu ayrımı rapor üzerinde nasıl yapacağınızı anlatır.
Konsinye modelinin bir başka yükü de sayımdır. Emanet ürünler fiziksel olarak sizin deponuzda durduğu için stok sayımı nasıl yapılır adımlarına dahil edilir. Ancak sayım farkı çıktığında bunun kendi stoğunuzda mı yoksa emanet ürünlerde mi olduğunu ayırt edebilmeniz için depo veya etiket ayrımı şarttır.
Sıkça Sorulan Sorular
Konsinye stok ne demek?
Konsinye stok, mülkiyeti satıcıda değil ürün sahibinde kalan, satış gerçekleştiğinde bedeli sahibine ödenen ürünlerdir. Ürün sizin rafınızda durur, satılana kadar sizin stok değerinize sayılmaz.
Konsinye satışta kâr nasıl hesaplanır?
Anlaşma komisyon üzerinden yapıldıysa satış fiyatının belirli bir yüzdesi sizde kalır. Marj üzerinden yapıldıysa sahibinin verdiği fiyat ile sizin sattığınız fiyat arasındaki fark kârınızdır.
Konsinye ürünler stok sayımına dahil edilir mi?
Fiziksel olarak deponuzda oldukları için sayıma dahil edilirler. Ancak ayrı bir depo veya etiketle izlenmezlerse sayım farkları kendi stoğunuzla karışır ve mutabakat zorlaşır.
Konsinye satışta fatura kim tarafından kesilir?
Genellikle satışı yapan işletme müşteriye fatura keser, ardından tedarikçiden komisyon veya hizmet bedeli için fatura alır. Vergi tarafını mali müşavirinizle netleştirmeniz gerekir.
Konsinye stok takibi ücretsiz yapılabilir mi?
Evet, cari hesap ve ürün kartı tutan ücretsiz bir stok programıyla konsinye listesi yönetilebilir. Ayrı depo tanımlayıp açıklama alanına konsinye notu düşerek kendi stoğunuzdan ayırabilirsiniz.
Bu adımları Basit Stok ile uygulayın
Konsinye ürünleri ayrı depoda veya ürün açıklamasında işaretleyerek tutabilir, tedarikçi için ayrı cari kart açabilir ve satışta stoğu düşüp borcu takip edebilirsiniz. Basit Stok stok takip programı web, masaüstü (Windows ve macOS), Android ve iOS üzerinde çalışır. Ücretsiz plan süresizdir ve kredi kartı istemez; sınırsız stok kartı, cari ve fatura sunar, e-fatura ve e-arşiv dahildir. Yıllık ₺6.500 + KDV olan sınırsız planda gelişmiş raporlar, yetki seviyeleri, öncelikli destek ve stok fotoğrafı bulunur. Güncel koşullar için kampanya sayfasına göz atabilirsiniz.
Basit Stok'ta son kullanma tarihi, seri no ve lot takibi yoktur. Konsinye ürünlerde bu bilgileri ürün açıklama alanına yazmanız veya ayrı bir kart açmanız gerekir. Otomatik banka entegrasyonu da yoktur; banka hareketleri elle kaydedilir.
Stok takibine hemen başlayın
Basit Stok'u ücretsiz indirin, kayıt olmadan misafir moduyla stok saymaya başlayın. Özelliklerin tamamı için stok takip programı rehberine, planlar için fiyatlandırmaya göz atın.